In Nederland groeien naar schatting 900.000 kinderen (1 op de 4) op met een ouder die kampt met psychische en/of verslavingsproblemen. Toch blijft in veel gevallen de stem van deze kinderen ongehoord. In zijn aangrijpende debuut Was je maar nooit geboren vertelt Jozef Overeem (1992) zijn persoonlijke verhaal. Aanvullend geeft hij ruimte aan experts om deze onderschatte maatschappelijke problematiek van meerdere kanten te belichten.
Het verhaal van Jozef Overeem
Overeem, inmiddels werkzaam als klantregisseur bij de sociale dienst, groeide zelf op bij een moeder met ernstige psychische problemen. Hij belandde meerdere keren in pleeggezinnen, werd emotioneel verwaarloosd en liep een ernstig trauma op. Zijn jeugd werd getekend door instabiliteit, angst en een permanent gevoel van onveiligheid. “Met dit boek wil ik laten zien wat het betekent om op te groeien zonder fundament,” zegt Overeem. “De trauma’s en overtuigingen uit je kindertijd nestelen zich in je lijf en hoofd, en maken dat je constant dreigt vast te lopen.” Als ervaringsdeskundige pleit hij voor intensieve professionele begeleiding van kinderen wier ouders in de hulpverlening belanden: zij moeten weten dat het niet aan hen ligt. Zijn oplossing is helder: “Moeder in een GGZ-traject? Dan kind in begeleiding en psycho-educatie aanbieden.“
Professionele bijdragen
‘Was je maar nooit geboren’ biedt een unieke combinatie van biografie en psychosociale analyse. Naast Overeems persoonlijke relaas komen deskundigen aan het woord, onder wie:
Xander Koolman, hoogleraar gezondheidseconomie (VU)
Steven Pont, ontwikkelingspsycholoog
Daphne de Leeuwerk, psycholoog
Felix van der Wissel, huisarts
Wilma Huizinga, lichaamsgericht psychotherapeut
Samen schetsen zij de niet onmiddellijk zichtbare maar ingrijpende gevolgen van “psychische vererving”. Dat kinderen van ouders met psychische problemen niet alleen de littekens van hun jeugd meedragen, maar vaak ook zelf psychische problemen ontwikkelen. Dat twee op de drie van deze kinderen op den duur met depressies en/of angststoornissen te maken krijgen. Dat drugs- en alcoholverslaving op de loer liggen. En dat psychische problematiek en financiële problematiek hand in hand gaan.
Link met de Week van Het Vergeten Kind
Het boek verschijnt in aanloop naar de Week van Het Vergeten Kind, van 29 januari tot 4 februari 2026. Was je maar nooit geboren sluit hiermee aan bij de oproep om meer oog te hebben voor professionele gezinszorg en terughoudend te zijn met uithuisplaatsing. “De hulpverlening richt zich vaak volledig op de ouder, terwijl het kind vergeten wordt“, stelt Overeem. “Mijn boek is namens die vergeten kinderen geschreven.“
Opbrengst naar Vergeten Kind en Petje Af
Was je maar nooit geboren is mede mogelijk gemaakt door de financiële ondersteuning van Stichting Utopa. De opbrengst gaat naar Stichting Het Vergeten Kind en Stichting Petje Af. Dankzij de rechtstreekse verkoop via uitgeverij Elk Books kan per verkocht exemplaar een groter deel van de opbrengst worden gedoneerd. De eerste oplage wordt vanuit de uitgeverij zelf verzonden. Bij grote landelijke vraag wordt de distributie opgeschaald via het Centraal Boekhuis.
Praktische informatie
Titel: Was je maar nooit geboren
Auteur: Jozef Overeem
Uitgeverij: Elk Books
Verschijningsdatum: begin 2026
Verkoopprijs: 23 euro (inclusief verzendkosten)
Doelgroep: lotgenoten, de geïnteresseerde leek en professionals in onderwijs, GGZ en sociaal domein
Verkrijgbaar via: Jozefovereem.nl en Elkbooks.nl
Over Stichting Het Vergeten Kind
Het Vergeten Kind zet zich in voor kinderen in Nederland die het moeilijk hebben en niet onbezorgd opgroeien, omdat er thuis veel problemen zijn: verwaarlozing, mishandeling en/of armoede bijvoorbeeld. Dit laat diepe sporen na in de ontwikkeling van een kind. Soms wonen kinderen zelfs niet meer thuis. Vaak voelen deze kinderen zich vergeten. Het Vergeten Kind zorgt ervoor dat ze gezien en gehoord worden. Dat ze op een veilige plek wonen, zich positief kunnen ontwikkelen en straks hun eigen plek in de maatschappij vinden.
Over de week van Het Vergeten Kind (29 januari tm 4 februari 2026)
Tijdens de Week van Het Vergeten Kind vragen we speciale aandacht voor een thema rondom kwetsbare kinderen in Nederland die te maken hebben met jeugdzorg. Het is een week waarin we verandering aanjagen en bewustwording creëren door urgente thema’s binnen de jeugdzorg op de politieke en maatschappelijke agenda te zetten. Ons doel? Een aandachtsvolle jeugdzorg in het belang van het kind.
Over Stichting Petje Af
Petje Af streeft naar gelijke kansen voor alle kinderen in Nederland zodat zij kunnen opgroeien tot bewuste, zelfstandige personen, die vanuit hun talenten actief bijdragen aan de maatschappij. Om gelijke kansen te creëren, biedt Petje Af kinderen (9-14 jaar) wekelijks een lokaal georganiseerd, praktijkgericht programma aan waardoor zij in aanraking komen met inspirerende rolmodellen en diverse werkvelden. Dankzij dit programma, waarin ook het gezin wordt betrokken, ontwikkelen kinderen (nieuwe) vaardigheden, een positief zelfbeeld en een beter perspectief voor de toekomst.
Over Stichting Utopa
Stichting Utopa zet zich in voor de ontwikkelingskansen van mensen, juist daar waar de aanleg van enkelingen om welke reden dan ook geen kans krijgt. Onze samenleving legt zwaar de nadruk op bepaalde waarden, maar plaatst daardoor andere in de schaduw. De stichting stelt zich ten doel een bijdrage te leveren aan het compenseren van deze onevenwichtigheden.